De veerpont naar de westoever kost een paar pond en doet er ongeveer tien minuten over, en zodra je van boord stapt, houden de restaurantborden op met backlight te zijn. Luxor staat bekend om hotelbuffetten en menukaarten met Nijlzicht in vier talen, maar het eten dat de mensen hier daadwerkelijk maken, gebeurt in ruimtes met acht tafels, op daken bereikbaar via een kale betonnen trap, en op één boerderij waar een Nubisch echtpaar vraagt wat je niet eet en dan naar buiten loopt om de rest te plukken. Deze route rijgt de specerijenstalletjes en suikertoonbanken van de oostoever aaneen met de thuiskeukens van de dorpen aan de overkant, en je kunt je er in drie onthaaste dagen doorheen eten.
Koop de specerijen voordat je iets eet
Begin bij Luxor Market (El-Souk) (oostoever, de steegjes die vanaf de corniche landinwaarts lopen), want zodra je de grondstof in handen hebt gehad, wordt het koken later in de week logischer. Het eerste stuk is papyrus, albast en scarabeeën, en dat is niet waarvoor je kwam. Blijf doorlopen. In de binnenste steegjes kopen mensen die hun weekboodschappen doen karkade (gedroogde hibiscus), komijn, koriander, kaneelbast en chili per gewicht, uit open zakken, voor je neus geschept en verpakt.
Spreek een prijs per kilo af voordat er iets in een zak gaat. Hoeveelheden zijn flexibel: een klein propje komijn kost een paar pond, een flinke zak gemengde specerijen en hibiscus om mee naar huis te nemen komt op ongeveer EGP 200, en onderhandelen wordt verwacht in plaats van kwalijk genomen. Iemand zal je een glas hibiscus aanreiken terwijl je beslist. Neem het aan; het is gastvrijheid en geen verkooptruc, en weigeren komt koud over.
De markt is ruwweg open van 08:00 tot laat, met vrijdag die in de vroege middag begint. Vóór 09:00 is het rustig genoeg om echt met een stalletje te praten en te vragen waar de specerijenmix voor je bedoeld is. Na 18:00 is het op zijn best als theater en op zijn slechtst om zorgvuldig te kopen: druk, lawaaiig, en niet het moment om kaneel af te wegen.
De suikertoonbank en de goedkope kom
De zoete helft van de route is een toonbank, geen tafel. Twinky Patisserie (oostoever, in de stad) verkoopt in siroop gedrenkte konafa, semolina basbousa en met room gevulde balah el-sham tegen lokale prijzen (EGP 20 tot 100 per stuk, dozen vanaf ongeveer EGP 150), en is dagelijks open van 08:00 tot middernacht. Er is geen echte zitgelegenheid en die zou je ook niet moeten willen. Koop een doos, neem hem mee op de veerpont en eet hem met je handen tijdens de overtocht terwijl het licht oranje wordt boven de Thebaanse heuvels. Het is een beter einde van een middag dan welke dessertkaart in de stad dan ook.
De andere stop op de oostoever die bijna niets kost is El Zaeem Restaurant (oostoever, twee vestigingen in de stad), een kosharytent: rijst, linzen, macaroni, tomatensaus en krokant gebakken ui in een kom, EGP 40 tot 80 afhankelijk van de maat. Het voedt een groep van tien in ongeveer vier minuten, wat het de voor de hand liggende lunch maakt wanneer de helft van je gezelschap nog ruziet over de middag. Eén waarschuwing: er is een toeristenprijslijst naast de lokale verschenen, met een grote kom voor EGP 80 tegenover de lokale EGP 40. Vraag naar de uitgeslagen lokale prijs voordat je bestelt. Vragen is normaal, en het antwoord is meestal een schouderophalen en het lagere bedrag.
Ruimtes op de oostoever die nog als een huis koken
Drie keukens met bediening aan deze kant zijn je avonden waard. Sofra Restaurant & Café (oostoever, in een gerestaureerd pand uit vervlogen tijden buiten de hoofdstraten) is het gepolijste einde van de route en weet dat: meerdere eetzalen, een dakterras, open tot middernacht, reserveringen worden aangenomen en zijn in het hoogseizoen oprecht aan te raden. De tajines in kleipot, de mahshi en de lange mezzelijst zijn thuiskoken in plaats van een voorstelling ervan, geserveerd in een ruimte met beter meubilair dan de meeste huizen. Reken op EGP 300 tot 600 per persoon. Het kan beter met groepen omgaan dan waar dan ook in het stadscentrum, en precies daarom belanden touwgroepen hier.
Al-Sahaby Lane Restaurant (oostoever, bij de souk) serveert al sinds de jaren twintig in een steeg die de naam van de stichtende familie draagt, en kookt twee dingen die de meeste bezoekers van Luxor nooit worden aangeboden: hamam mashi, duif gevuld met gekruide rijst, en de kameelpot. Beide zijn Boven-Egyptische gerechten in plaats van toeristenmenu-Egyptisch, en beide belonen het bestellen zonder preutsheid. Duif is klein, benig en het werk waard. Het dak is groot, open van 07:00 tot 23:30, en je kunt binnenlopen; bel voor een groep bij zonsondergang toch. EGP 300 tot 600.
El-Kababgy Luxor (oostoever, aan de Nijl) is de grillstop, met hamam mashi, fatta, kofta en tajines volgens Boven-Egyptische recepten in plaats van hotelbuffetrecepten. Het is ook het enige adres op deze route waar een zwakke bestelling overprijsd kan aanvoelen: mezze kosten EGP 70 tot 290, hoofdgerechten EGP 200 tot 690, en daar komt nog 12% servicekosten bovenop. Bestel de duif en de fatta en het verdient het geld. De ruimte is compact, dus reserveer vooraf voor meer dan zes.
De oversteek naar de westoever
De openbare veerpont vaart de hele dag vanaf de aanlegplaats tegenover de Luxortempel, kost een habbekrats en doet er enkele minuten over. Aan de overkant verandert de economie volledig: hetzelfde geld dat één hoofdgerecht bij een grill aan de Nijl koopt, koopt een diner voor twee in een dorpskeuken. Taxi's en tuk-tuks wachten bij de aanlegplaats, maar de meeste van deze plekken liggen dicht genoeg bij elkaar dat een fiets, gehuurd bij de veerpont voor een paar tientallen pond per dag, het betere gereedschap is, tot het 40 °C wordt.
Bel of stuur WhatsApp vooraf, wat hier meer dan waar dan ook op de route uitmaakt. Dit zijn keukens met een of twee koks en geen voorraad porties op voorraad, dus een belletje een uur of twee voordat je aankomt is het verschil tussen een maaltijd en een lange wachttijd.
De thuiskeukens van de dorpen
Nubian House Restaurant (westoever) is waar deze route naartoe gaat: een Nubisch echtpaar dat op hun eigen boerderij kookt, met de groenten en kruiden die van het stuk grond buiten komen. Er is geen gedrukte menukaart. Ze koken naar het aantal personen en naar wat je zegt wel en niet te eten, en daarom is het telefoontje de reservering. Kleine groepen en gezinnen zijn op die basis welkom; een gezelschap van acht of meer dat onaangekondigd binnenloopt, wacht heel lang, en terecht. EGP 100 tot 200 per persoon, wat voor wat er komt bijna absurd is.
Sunflower Restaurant West Bank (westoever) is de beste prijs-kwaliteit aan deze kant en de makkelijkste kennismaking voor een tafel met uiteenlopende trek. Het vaste dagschotelmenu (EGP 300 tot 400, drankjes EGP 20 tot 30) komt als een stuk of twaalf kleine gerechtjes, zodat iedereen alles proeft, en het heeft meer veganistische opties dan waar dan ook op de route. De eigenaar kookt, gastheer Adam runt de zaak en gaat kalm met groepen om, en het dak kan een flink gezelschap aan. Bel +20 100 900 2234.
Wolf Restaurant (westoever) is de best beoordeelde keuken hier en er is werkelijk niets te zien. Chef Nuby kookt kleipot-tajines (vis, kip, lam) langzaam en op bestelling, en precies daarom maakt vooraf melden uit. De keuken is piepklein; tot ongeveer acht of tien mensen is prima met waarschuwing, en onmogelijk zonder. EGP 250 tot 450.
Tutankhamon Restaurant (westoever) is het korte seizoensgebonden dagschotelmenu van chef-eigenaar Mohammed, EGP 200 tot 350 per persoon. Bestel de daoud basha kofta en de spinazie met rijst. Vraag de opgeschreven prijzen te zien voordat je gaat zitten. Dit specifieke stukje heeft een geschiedenis van menukaarten die zonder prijzen aankomen, en de oplossing is een vraag van tien seconden in plaats van een ruzie later. Gezelschappen van meer dan ongeveer tien kunnen een dag vooraf reserveren.
Blue Sky Restaurant (westoever) is goedkoop, door een familie gerund en zonder poespas: gegrilde vis, tawookspiesen, moussaka, EGP 150 tot 300 per persoon, en het kan tot een stuk of twaalf aan als je belt naar +20 100 381 2188. De menukaart heeft een Italiaanse helft. Negeer die volledig; ze bestaat voor gasten die hun moed zijn verloren.
Tuinen, boerderijen en één keuken waar je zelf kunt koken
Café & Restaurant Maratonga (westoever) is het oudste café-restaurant aan deze kant van de rivier en de enige plek op de route waar je kunt koken in plaats van alleen eten. Een Duits-Egyptisch familieteam geeft lessen en workshops voor alles van één tot twintig personen, alles is opgebouwd uit rauwe lokale producten zonder blikjes als sluipweg, en veganistische en glutenvrije verzoeken worden behandeld als informatie in plaats van als een probleem. Lange tuintafels slokken een touwgroep moeiteloos op. EGP 150 tot 400 per persoon; reserveer op +20 103 224 8447. Als je maar één ding in Luxor doet dat hands-on is en geen graf is, doe dan dit, want je leert waar de specerijen die je op de souk kocht daadwerkelijk voor dienen.
Marsam Hotel (Sheikh Ali's Garden Café) (westoever) is het oudste pension hier en voedt al decennialang archeologische missies, wat blijkt uit zowel de capaciteit van de binnenplaats als de onverstoorbaarheid van de keuken. Er wordt bijna volledig gekookt uit eigen tuin en de naburige boerderij, dus het dagmenu verandert mee met wat die ochtend is geplukt, en de vegetarische gerechten zijn steevast beter dan het vlees. Bel vooraf zodat de keuken het koken van de dag op jullie aantal kan afstemmen. EGP 200 tot 450.
Daken die de klim waard zijn
Africa Restaurant (westoever) serveert de maatstaf-molokhia aan deze kant van de rivier, de groene, licht slijmerige bladsoep die bezoekers verdeelt en de Egyptische thuismaaltijd definieert, en serveert die zoals het hoort, met rijst, soep, salade en groenten in plaats van los in een kom. De bonen- en broodsoepen zijn net zoveel waard als de hoofdgerechten. Dak plus een binnenverdieping maken het een van de makkelijkere ruimtes voor een groep; dagelijks open van 11:00 tot 23:30, bel 01001913403. EGP 400 tot 500.
Nile Valley Hotel & Restaurant (westoever) is de zonsondergangplek. De kofta's, gegrilde kip en mezze zijn eerlijk in plaats van opmerkelijk, en wat je koopt is een van de mooiste tempelzichten van Luxor vanaf een terras dat desnoods een touringcar gezelschap aankan. Het serveert ook bier en wijn, wat verschillende dorpskeukens niet doen. Reserveer voor zonsondergang. EGP 250 tot 450.
El Gezira Gardens Hotel & Restaurant (westoever, op Gezira) is de rustigste plek om hier te eten, een overdekte daktuin gebouwd voor hotelgroepen en diners in groepsverband, met eigenaars die op verzoek een echte Egyptische maaltijd voor je koken in plaats van standaard de toeristenlijst aan te houden. Zeg dat wanneer je reserveert; dezelfde dag is prima. EGP 250 tot 450.
Groepen, stellen en wat je zegt als je reserveert
Voor twee personen zonder plan absorberen de daken en de grotere ruimtes je zonder ophef: Africa, Nile Valley, El Gezira Gardens, Sofra en Al-Sahaby Lane. Voor een stel dat het werkelijke punt van deze route wil, zijn Nubian House en Wolf de twee, en beide vragen om een belletje.
Voor groepen splits je de lijst eerlijk. Maratonga, Sofra, Al-Sahaby Lane, Africa en El Gezira Gardens nemen routineus groepen aan. Sunflower, Marsam en Blue Sky redden een dozijn met voorafgaande waarschuwing. Wolf gaat tot ongeveer acht à tien en alleen met voorafgaande kennisgeving, omdat elke pot vanaf nul wordt gekookt. Tutankhamon en Nubian House zijn kleine familiebedrijven zonder capaciteit om een gezelschap op te vangen dat niet heeft gebeld.
Het reserveringsbericht dat werkt is kort: hoeveel mensen, hoe laat, en eventuele allergieën of vegetariërs. Bij de keukens zonder menu voeg je toe wat je niet eet. Niemand neemt het je kwalijk, en bij Nubian House is het in feite de bestelling.
De route lopen
De openbare veerpont is de ruggengraat, hij vaart de hele dag en tot in de avond voor een paar pond van de aanlegplaats op de Oostoever naar de Westoever. Op de Westoever zijn fietsen goedkoop en de afstanden kort; tuk-tuks en taxi's leggen dezelfde afstand af in de hitte, en je spreekt de prijs af voordat je instapt. Op de Oostoever is alles in dit artikel te belopen vanaf de corniche.
Neem kleine briefjes mee. Dorpskeukens, de souk, de koshary-balie en de patisserie werken contant, geldautomaten clusteren op de Oostoever, en niemand op de Westoever wil een briefje van 500 wisselen voor een diner van EGP 150.
Doe de souk voor 09:00, eet je hoofdmaaltijd op de Westoever vanaf ongeveer 19:00, en houd zonsondergang vrij voor een van de daken. Ramadan verschuift elke openingstijd op deze lijst, dus bel die week in plaats van de website te checken.
Een volledige dag hiervan (koshary-lunch, een doos zoetigheden, specerijen om mee te nemen en een dorpsdiner) komt neer op ongeveer EGP 500 tot 700 per persoon. Ruil het dorpsdiner voor El-Kababgy of Sofra en het verdubbelt ruwweg. Drie dagen dekken de route goed zonder een keuken te herhalen.
Verblijf je op de Westoever, dan zit je in de helft van de huiskeukens en hoef je je geen zorgen te maken over de laatste veerpont; verblijf je op de Oostoever, dan liggen de souk, de zoetigheden en de tempel aan je voeten. Vergelijk beide oevers in de zoekopdracht naar hotels in Luxor, en lees de Luxor-gids voor hoe de twee oevers in elkaar passen voordat je boekt.
